Vrachtvervoerders oude stijl zeilen zich snel uit rode cijfers


Dit is een artikel uit het www.fd.nl van 5 augustus 2016.
Geschreven door: Maurice Geluk

 

Krantentitel: ‘Vrachtvervoerders oude stijl zeilen zich uit rode cijfers ‘Het is geen liefdadigheid, elk schip moet zichzelf kunnen bedruipen’ ‘De Tres Hombres zit op de terugweg tot de nok toe vol’
Wind is gratis, waarom zou je vracht niet met zeilschepen vervoeren over zee? Dat was de gedachte van Arjen van der Veen (41), samen met Andreas Lackner (40) en Jorne Langelaan (37). De drie, die elkaar kenden van de imposante driemasters zoals de Stad Amsterdam en Europa, richtten in 2005 Fairtransport op, mede uit ergernis over de vervuilende containervaart. Elf jaar later hebben zij twee zeilende vrachtschepen in de vaart: een voor de trans-Atlantische vaart met de toepasselijke naam Tres Hombres en een voor Europese routes, de Nordlys.

De tijd was er rijp voor, besefte Van der Veen, die al langer met het idee rondliep. ‘Duurzaamheid kreeg ineens betekenis, mensen gingen het belang ervan inzien.’ Wereldverbeteraars, zou je de oprichters van Fairtransport kunnen noemen. Ze staan voor lokale productie en grijpen terug naar de tijd van de ‘Grote Zeilvaart’, toen koffie, specerijen of rum op pure windkracht werden verscheept. ‘Maar het is absoluut geen liefdadigheidsproject’, zegt Van der Veen. ‘Elk schip moet zichzelf kunnen bedruipen.’

De Tres Hombres maakte in 2014 voor de eerste keer winst. Een bescheiden bedrag van €20.000, maar toch. Het sterkt Van der Veens overtuiging dat de vraag naar duurzaam vervoerde producten verder zal groeien. Vooral naar luxewaren, waarbij ‘het verhaal’ belangrijk is, en waarvan ook de marges groter zijn.
In Den Helder kijkt Van der Veen vanuit het kantoor van Fairtransport Shipping & Trading uit over de voormalige haven van de Koninklijke Marine. In een antiekhouten vitrine staat geïmporteerde rum, eigen merk. Ze hebben vijftien soorten tot nu toe.
De beide zeilschepen zijn ver weg van de thuishaven. De Tres Hombres ligt 4000 zeemijl (7300 km) verderop voor anker in het Dominicaanse Boca Chica. Het schip neemt daar koffie, rum en cacaobonen aan boord. De 32 meter lange brik vertrok eerder uit Santa Marta, Colombia, de vierde stop tijdens de trans-Atlantische ronde. In het ruim liggen al 40.000 chocoladerepen uit Grenada en twaalf vaten rum met elk 220 liter. Eind september wordt het schip weer feestelijk binnengehaald in Amsterdam, na een reis van zo’n 160 dagen. Het is de tiende keer dat het de oceaan rondzeilt, sinds zijn tewaterlating in 2009.
Fairtransport Shipping & Trading, bevrachter, im- en exporteur


Fairtransport bestaat uit twee vennootschappen en een stichting.
De bv's zijn voor de handel en bevrachting. Onder de stichting vallen activiteiten om de zeilende handelsvaart in brede zin te bevorderen, zoals het opleiden van aspirant-zeelieden. Voor beide schepen, Tres Hombres en Nordlys, zijn partenrederijen opgericht. Die zijn gevestigd in Panama. Aandelen zijn in bezit van particulieren en de drie oprichters van Fairtransport. De zeilschepen zelf varen onder de vlag van eilandengroep Vanuatu.
Fairtransport Trading, dat de meeste kosten draagt, boekte in 2015 een omzet van €367.000, een kwart meer dan een jaar eerder. De nettowinst verviervoudigde bijna tot €80.000. Zeilschip Tres Hombes schreef in 2014 voor het eerst zwarte cijfers. Partenhouders besloten daarmee de reserves aan te vullen. In 2015 restte een 29% hogere winst van ruim €25.000, op een omzet van €290.000. Ook die winst ging de spaarpot in.
In vijf jaar is het aantal flessen geïmporteerde rum gestegen van 4000 naar 14.000.
De Nordlys blijft dichter bij huis en vaart langs de Europese kust, van Kopenhagen tot de Middellandse Zee. De in 1873 gebouwde visserskotter is in twee jaar gerestaureerd, waarbij vanzelfsprekend de motor eruitging. Het schip is nu bezig aan zijn tweede zeilreis. Vanuit de Spaanse havenstad A Coruña wordt de volgende etappe, naar Portugal, voorbereid. Aan boord zijn Bretons zeezout, olijfolie en wijnen.


Kaal casco
Om de schepen te financieren, zijn twee zogenoemde partenrederijen opgericht. Voor de Tres Hombres, dat als kaal casco is aangekocht en opnieuw is opgebouwd, werden 500 aandelen á €1000 verkocht aan lokale ondernemers, vrienden en ook onbekenden. ‘Mensen die niet echt op geld uit zijn’, weet Van der Veen. Ook de bank verstrekte zonder al te veel morren een krediet dat inmiddels is terugbetaald. Zo kon de herbouw, met behulp van tientallen vrijwilligers, door blijven gaan. De uiteindelijke investering in het schip bedraagt € 500.000.
Tot de klantenkring behoren The Chocolate Makers uit Amsterdam, koffie- en theeproducent Simon Lévelt en The Grenada Chocolate Company. Maar ook Franse wijnboeren die hun wijn in de vaten laten rijpen in het ruim. Door de temperatuurverschillen en het deinen van het schip zou een uniek bouquet ontstaan.

Het vlaggenschip Tres Hombres heeft 35 ton aan vrachtruimte, de Nordlys 30 ton. Per schip ongeveer 2 TEU, de standaardeenheid voor een 20-voetscontainer. Op containerschepen passen met gemak honderden, zelfs duizenden containers. Daarmee concurreren is nooit de bedoeling geweest. Van der Veen: ‘Dan zouden we even hard moeten varen. Met de wijn aan boord zou dan niets gebeuren. Terwijl daar juist onze toegevoegde waarde zit.’
Een deel van de inkomsten komt van meevarende gasten. Zonder die gasten kunnen de schepen niet rendabel varen. Overspannen managers, ontspoorde jongeren, avonturiers, per keer neemt de Tres Hombres er acht mee, op een bemanning van zeven man. Een volledig trans-Atlantische tocht kost ruim €9000 per persoon. De Nordlys heeft plaats voor zes extra personen. Een luie trip is het overigens niet: ‘Aan boord wordt hard gewerkt en goed geluisterd.’

Vooralsnog is Fairtransport nog de enige reder die de trans-Atlantische oversteek op pure zeilkracht maakt, maar de beweging achter duurzaam vervoer over zee groeit wel gestaag. Trans Ocean Wind Transport, een Franse bevrachter, verscheept jaarlijks 155 ton. Daarvoor worden circa twaalf particuliere schepen ingezet; van omgebouwde viskotters tot kleine vrachtboten. New Dawn Traders uit Groot-Brittannië huurt eveneens ruimte in bij zeilschepen, waaronder de Tres Hombres. Ook de Britten importeren eigen rum.

Van der Veen loopt naar een schilderij aan de muur van zijn kantoor. Het afgebeelde clipperschip in de vaart nemen is zijn droom voor over vijf jaar. ‘De Tres Hombres zit op de terugweg tot de nok toe vol. Om te groeien als bedrijf is meer vrachtruimte nodig.’
Op tafel liggen de eerste tekeningen. Het project — een tallship van 58 meter lang met 350 ton vrachtruimte — is omgedoopt tot de Spirit of Rotterdam. De investering wordt geraamd op € 3,5 mln. De plannen zijn nog in een pril stadium. Wat Van der Veen betreft mag het schip er morgen al zijn: ‘Moet je kijken hoeveel koffie er is in de wereld. Als we dat eens duurzaam zouden vervoeren.’